سرب را و انگور را با دانه آن كوبيده بر آنها در ظرفى كرده در مكان نمناك گذارند تا همه آن حل گردد و يا آنكه صفحه قلعى و سرب را سوراخ كرده و با انگور كوبيده آغشته در خم سركه بياويزند و ظرفى در خم برابر قطعه‌ها نصب كنند تا آنچه از آن سفيداب گردد و بريزد در آن مجتمع گردد و دهن خم را محكم بندند كه بخار سركه بيرون نرود و به هر چند روز باز كنند آنچه از سطح آن صفايح سفيداب گشته در آن ظرف ريخته باشد بردارند و باز انگور كوبيده بر آن ماليده بگذارند تا همه آن سفيداب گردد . * نوع ديگر * كه قلعى و سرب را در ظرف مشبك سفالى گذاشته آن ظرف را در ظرفى كه سركه تند در آن كرده باشند بگذارند به نحوى كه معلق باشد تا به بخار سركه تمام آن سفيداب گردد . * نوع ديگر * كه آن را سفيداب كاشغرى و سفيداب رومى گويند آن است كه بگيرند صفايح قلعى را و انگور كوبيده با تخم بر آن بمالند و بر روى هم گذارند در ظرفى كه در آن سركه انگورى باشد و در خم سركه گذارند و سر خم را محكم بندند كه بخار سركه بيرون نرود تا به مرور ايام تمام آنها سفيداب گردد پس برآورند آنچه سفيداب شده باشد بردارند آنچه باقى مانده در آن نيز همان عمل نمايند پس بشويند تا ترشى و اجزاء استه انگور از آن دور شود و ساييده به كار برند . * اتخاذ توتيا * توتياى كرمانى در ادويه مفرده ذكر يافت و توتياى هندى مس است كه با زاج و به قولى با كبريت احراق مىنمايند . * اتخاذ راسخت * كه عبارت از مس سوخته است آن است كه مس را صفايح بسيار رقيق سازند و در ديگى بر روى هم بچينند و به قدر عشر آن گوگرد و نمك بالمناصفه بر آن صفايح بپاشند و دهن ديگ را مستحكم نموده يك هفته در تون حمام بگذارند تا مجموع سوخته گردد و هرگاه زودتر خواهند مس را گداخته و كبريت و امثال آن بر آن پاشيده در سركه تطفيه نمايند و تكرار عمل نمايند تا تمام سوخته گردد و شنيده شده كه اهل هند شنجرف را در ديگ مسى يا آهنى مىسازند و چون كهنه و شكسته شد شبيه به راسخت مىگردد همين را بجاى آن مىفروشند . * اتخاذ رسكپور * از براى آتشك و نار فارسى و سعفه خبيثه كه آن را كچلى گويند و جرب خبيث و قروح ساعيه و خنازير و ناصور انف و ريشهاى كهنه و اقسام قروح كليه و مثانه و مجارى بول كه مزمن شده باشد و از براى تفتيت حصات و رفع سرعت انزال و ضعف باه كه مقدار يك حبه تا دو حبه آن را با عسل تناول نمايند آنست كه بگيرند سيماب و گل ارمنى و اگر نباشد طين مغره كه به هندى كيرو نامند و زاج سفيد و نمك سنگ از هر يك نه تانك و در نسخه ديگر به جاى زاج سفيد توتياى اخضر هنديست كه به هندى نيله تهوتهه نامند و نسخه اول بهتر است پس مجموع را با آب صلايه كرده اقراص سازند و خشك نموده در كاسه سفالى لعاب دار كه در ته آن كاسه نمك كرده باشند بگذارند و كاسه ديگر مانند آن كه به خاكستر و عصاره جوز ماثل اندوده باشند گذارند و هر دو را به طين حكمت بگيرند و سه شبانه روز در سرگين گاو صحرايى خشك آتش دهند كه اطراف آن سرگين بسيار باشد و اگر براى تقويت باه است نه شبانه روز آتش دهند بدين نحو كه چون آتش تمام گردد باز تجديد نمايند پس برآورند آنچه در ته ظرف و اطراف آن چسبيده باشد بگيرند كه آن رسكپور است . * نوع ديگر * آن است كه بگيرند سيماب بيست مثقال و نيم و زاج سفيد هفتاد و پنج مثقال و با هم در هاون سنگى نيكو سحق نمايند و در شيشه كنند و سر شيشه را محكم بسته به گل حكمت كه از گل سرخ و پنبه و نمك و خاكستر و سبوس برنج ساخته خوب كوفته ورزيده باشند گرفته و خشك نموده دور آن آتش شديد برافروزند و اگر آتش سرگين گاو صحرايى باشد بهتر است كه تا سه ربع روز در ميان آتش باشد پس برآورند و بگذارند تا سرد شود پس اجزاء را از درون شيشه برآورند و با دو وزن آن ادويه آب ليمو سحق بليغ نمايند تا منجمد و خشك گردد پس بار ديگر در شيشه كنند و به دستور سر آن را محكم بسته به گل حكمت بگيرند و در ديگ سفالى تا نصفه رمل كنند و شيشه را در آن گذارند و بالاى آن نيز رمل نمايند كه تمام شيشه در رمل پنهان باشد و در زير ديگ آتش كنند آن مقدار كه ريگ سرخ گردد پس برآورند و بگذارند تا سرد گردد از شيشه برآورند و در ظرف چينى نگاه دارند و همين عبارت از رسكپور و شنجرف سفيد است و حب مصنوع از آن و طريقه استعمال آن در قرابادين كبير ذكر يافت . * اتخاذ زعفران الحديد * آنست كه آهن را سوهان كنند در غايت ريزگى و چند مرتبه به آب و نمك بشويند تا سياهى آن زايل گردد پس با آب خالص غسل دهند و با ربع وزن آن نوشادر سحق بليغ كنند و بر روى لته در ظرف سفالى پهن نمايند و در مكان نمناك دفن نمايند تا دوازده يوم پس برآورند زرد مايل به سرخى قابل سحق گردد . * نوع ديگر كه معمول اهل صناعت است * آنست كه بگيرند صد مثقال براده آهن را به دستور مزبور شسته در قرع مطين كنند و به وزن آن تيزاب فاروقى اندك اندك بر آن ريزند و چون از آن دود ظاهر گردد اندكى بول انسان بر آن بچكانند كه جوش آن فرو نشيند و انبيق بر آن وصل كنند و به آتش ملايم